|
آتشبس مداوم خواهد بود گفتگو با دكتر ابراهيم يزدى وزير امور خارجه دولت موقت مهندس بازرگان و دبيركل نهضت آزادى ايران 25/5/1385 ایران ما - پس از برقرارى آتشبس در لبنان، هر دو طرف درگير يعنى اسراييل و حزباله لبنان خود را بهعنوان پيروز در جنگ معرفى مىكنند. سرانجام آرامش به منطقه بازگشت، اما بسيارى از تحليلگرها، با خوشبينى چندانى به تداوم اين آرامش نمىنگرند. بخصوص اينكه از يكسو از قول رهبران حزباله نقل شده كه آنها گرچه آتشبس را رعايت مىكنند، ولى اقدام عليه نيروهاى اسراييلى حاضر در خاك لبنان را حق خود مىدانند و از سوى ديگر اسراييل نيز تهديد كرده، در صورتى كه خاك اين كشور مجددا مورد حمله حزباله قرار گيرد، ارتش اسراييل نيز آنها را بىپاسخ نخواهد گذاشت. در همين زمينه و نيز در رابطه با تاثيرات احتمالى مناقشه خاورميانه بر مسايل ايران، دكتر ابراهيم يزدى وزير امور خارجه دولت موقت مهندس بازرگان و دبيركل نهضت آزادى، به پرسشهاى بهنام باوندپور مصاحبهگر رادیو صدای آلمان پاسخ داده است.
دکتر یزدی به نظر شما با توجه به تصویب قطعنامه شورای امنیت و برقراری آتشبس در لبنان، آیا باید از آتشبسی پایدار صحبت کرد یا بخصوص با نظر به اینکه حزباله لبنان بارها در گذشته با خلع سلاح خودش مخالفت کرده و خلع سلاح شبهنظامیان هم یکی از بندهای قطعنامه است، ما با آتشبسی ناپایدار و موقت روبهرو هستیم؟ ابراهیم یزدی: آتشبس همین است. یعنی موقتا توپخانهها خاموش میشود تا سپس براساس آنچیزی که، حالا یا از طریق قطعنامه یا مذاکرات دیپلماسی، قابل پیگیری و حل مسئله است ادامه پیدا بکند. آنچه قطعیست این است که این آتشبس اگرچه تامینکننده همهی نظرات دو طرف دعوا نیست، اما در هرحال آتشبسیست که شروع شده. اسراییل هم در این تجربهی یکماه گذشته فهمیده است که از طریق نظامی نمیتواند مسئلهاش را حل بکند. از آنطرف هم دولت لبنان با صراحت گفته است تا زمانی که اسراییل تمامی سرزمینهای لبنان را تخلیه نکند، ما نمیتوانیم حزباله را خلع سلاح بکنیم. بنابراین مسئله تخلیهی مزرعه شبعا از طریق اسراییل هست، مسئله مبادلهی اسرا هست، خواه دو سرباز اسراییلی و خواه زندانیان لبنانی. اینها مسایلیست که به نظر من تا زمانی که بطور جدی پیگیری و حل نشود مسئله همچنان معوق باقی خواهد ماند.
پس به نظر شما پایداربودن و مداومبودن این آتشبس هنوز ناروشن است؟ ابراهیم یزدی: آتشبس مداوم خواهد بود، برای اینکه اسراییل با وجود قدرت هواییای که داشت و توانست سرزمین عمدهای از لبنان را مورد بمبارانهای شدید هوایی خودش قرار بدهد، نتوانسته اهدافی را که بیان کرده بود که عبارت بودند از آزادی دو سرباز اسراییلی و خلع سلاح حزباله، به هیچیک از این دو هدف نرسیده است. جنگ هم جواب نداده است. بنابراین به نظر میرسد که این آتشبس ادامه پیدا خواهد کرد، اما ادامه آتشبس به معنای حل مشکل نیست. حل مشکل را باید پیگیری کرد.
دکتر یزدی، به نظر شما آیا حزباله لبنان با خلع سلاح خودش موافقت خواهد کرد؟ ابراهیم یزدی: حزباله لبنان بارها اعلام کرده است در صورتی که اسراییل بخشی از لبنان، مزرعه شبعا را که هنوز در اشغال خود دارد رها بکند و دولت لبنان بخواهد، سلاحها را تحویل خواهد داد و به یک حزب سیاسی تبدیل خواهد شد. دولت لبنان هم همین را تکرار کرده است. به کرات آقای سید نصراله گفته که دولت لبنان هر زمان از آنها درخواست بکند، آنها خواهند پذیرفت.
هم اسراییل و هم حزباله لبنان خودشان را طرف پیروز در جنگ میدادند و در این رابطه از هم سبقت میگیرند. جمهوری اسلامی ایران هم آتشبس را پیروزی حزباله و شکست اسراییل ارزیابی میکند. از آنجایی که آتشبس بدون قطعنامه شورای امنیت تصورپذیر نبود و نیست، ارزیابی شما از قطعنامه چيست؟ آیا این قطعنامه بیشتر موفقیتی برای اسراییل بود یا موفقيتى براى حزباله لبنان؟ ابراهیم یزدی: طبیعیست که هردو طرف بگویند که ما برنده شدیم. اگر قرار بود که بازی باختـ باخت باشد یا یکطرف ببرد و یکطرف ببازد، که آتشبس قابل اجرا نبود. هردو طرف بر این باورند که بردهاند، بنابراین برد بازی بردـ برد است. اما اینکه آیا کدام طرف پیروز شدهاند، به نظر من نباید صحبت از پیروزی کرد، باید صحبت از این کرد که آیا اسراییل که با هدف آزادکردن دو سرباز خودش و خلع سلاح حزبالله لبنان وارد این جنگ شد، پس از نزدیک به یکماه از این جنگ بسیار وحشتناک، آیا به این دو هدف خودش رسید یا نرسید؟ همهی شواهد میگوید به هدف خودش نرسیده است. علاوه بر این تجربه دیگری پیدا کرد که در هیچیک از جنگهای گذشته خودش نداشت و آن عبارت از این است که توان مقابله نظامی با حزباله را برای خلع سلاح ندارد. این چیزیست که خود مقامات اسراییلی هم اقرار و اعتراف کردهاند. اما اينكه چه کسی در این بازی پیروز شده است، هنوز معلوم نیست، برای اینکه بازی هنوز ادامه دارد.
دکتر یزدی، آقای متکی وزیر خارجه ایران پس از صدور قطعنامه، آن را کاملا یکسویه و در جهت تامین منافع اسراییل خواند. اما بعد از اینکه رهبر حزباله لبنان موافقت خودش را با قطعنامه اعلام کرد، به نقل از منابع وزارت خارجه ایران مطرح شد که سخنان آقای متکی دقیق منتقل نشده است. بعد هم سخنگوی وزارت خارجه ایران آقای آصفی اعلام کرد که ایران از آتشبس استقبال میکند، اما قطعنامه به ایران مربوط نمیشود که جمهوری اسلامی بخواهد آن را رد بکند یا قبول کند. به نظر شما علت این موضعگیریهای مختلف در وزارت خارجه را در چه چیزی باید جست؟ ابراهیم یزدی: به نظر من در حالی که اسراییل و آمریکا اصرار دارند که ایران را در جنگ لبنان پایش را بهمیان بکشند و ایران را متهم بکنند، در صلاح و مصلحت ما نیست که زمامداران کشور ما، مسئولین کشورمان مطالبی را اظهار بکنند که بهمعنای دخالت در امور داخلی لبنان است. علاوه براین، یک دیپلمات بایستی با تامل و تدبر بیشتری سخن بگوید. میبایستی صبر میکردند تا ببینند خود طرفهای درگیری که دولت لبنان و اسراییل هستند چه قضاوتی میکنند و سپس بعد از آن اظهارنظر میکردند.
در بند ۱۵ قطعنامه، از تمامی کشورها خواسته شده تا گامهای ضروری برای جلوگیری از فروش سلاح به گروههای لبنانی و آموزش نظامی این گروهها بردارند. فکر میکنم سوریه و ایران بیش از کشورهای دیگر در این بند در مد نظر بوده باشند. آیا این بند در چارچوب قطعنامه شورای امنیت، بار سیاسی ويژهای برای ایران دارد؟ ابراهیم یزدی: به نظر نمیرسد. ببینید، اینکه این بند را گذاشتهاند، برای این است که بالاخره باید نتیجه بیرونی، آنچه در صحنه انظار عمومی قرار میگیرد، این باشد که هردو بردـ برد را داشتهاند. اما چه ضمانت اجرایی دارد؟ اگر قرار باشد که دولت لبنان به مصلحت خود نبیند، بهر دلیلی، که حزباله را خلع سلاح بکند و هنوز بخشی از لبنان در اشغال سربازان اسراییلی باشد، من این بند قطعنامه را غیرقابل اجرا میبینم. زیرا اصل مسئله برمیگردد به روابط دولت لبنان با حزباله.
دکتر یزدی، حالا فکر میکنید با توجه به برقراری آتشبس در لبنان، این مسئله چه تاثیری میتواند در پرونده هستهای ایران داشته باشد؟ آیا فشار بر ایران با تمرکز بیشتری ادامه پیدا خواهد کرد؟ ابراهیم یزدی: به نظر من جنگ لبنان اگرچه یک نوعی تقابل میان ایران و آمریکا و اسراییل و اعراب و مسلمانها و همهی اینها با هم بوده، اما سرنوشت پرونده ایران در شورای امنیت به مقدار بسیار زیادی بستگی دارد به اینکه دولت ایران در این فاصله، تا ۹ شهریور، میخواهد چه کار بکند. هنوز روشن نیست که دولت ایران چه تصمیمی در این مورد اتخاذ کرده است.
یعنی به نظر شما تمام مسئله برمیگردد به پاسخ ایران به بسته پیشنهادی غرب؟ ابراهیم یزدی: بسته پیشنهادی فعلا منتفیست، برای اینکه ایران به بسته پیشنهادی جواب نداده است و قطعنامه شورای امنیت بدون اینکه هیچ نوع امتیازی برای ایران قائل بشود، یکطرفه گفته است که ایران میبایستی کلیهی فعالیتهای هستهایاش را متوقف کند. اينكه آیا از حالا تا آنموقع چه فعل و انفعالات دیپلماسی و یا چه حرکتهای دیپلماسی ایران باید انجام بدهد، روشن نیست. بحثهایی هست از طرف ایران که گفته میشود پیشنهاد روسیه در مورد ادامه غنیسازی اورانیوم برای ایران درخاک روسیه بر روی میز مسئولین ایران هست و بررسی میکنند. آیا معنایش این است که ایران میخواهد پیشنهاد روسیه را بپذیرد؟ در آنصورت اگر چنانچه بسته پیشنهادی را که گفته است تا آخر مرداد من جواب میدهم، به آن بسته پیشنهادی جواب مثبت ندهد و بخواهد با روسها کنار بیاید، چه امتیازاتی را میگیرد؟ از مجموع گزینههایی که در برابر ایران قرار دارد، به نظر میرسد که شاید صحیحترین راه پذیرفتن است. یعنی پاسخ مثبتدادن به بسته پیشنهادی، بدون اینکه هیچگونه واکنشی به قطعنامه شورای امنیت از خودشان نشان بدهند.
|