بازرگان ديدگاهی سنتی اما رفتاری دمكراتيك نسبت به زنان داشت

مرضيه مرتاضی لنگرودی

ايلنا

مردان اصلاح‌‏طلب تاكنون كمترين قدم‌‏های اصلاحی را در مورد مسائل زنان برداشته‌‏اند

تهران- خبرگزاری كار ايران

يك فعال ملي- مذهبی، گفت: مهندس بازرگان ديدگاهی كاملاً سنتی و از خواستگاه شرع نسبت به زنان داشت، اما در رفتار با زنان دارای عملكردی مدرن بود.

مرضيه مرتاضی لنگرودی در گفت‌‏وگو با خبرنگار "ايلنا"، به تشريح ديدگاه مهندس مهدی بازرگان در مورد زنان پرداخت و تصريح كرد: در نوشته‌‏های آن مرحوم بسيار اندك به مسايل زنان اشاره شده است، لذا نظر من درباره هم‌‏انديشی بازرگان با استناد به نوشته‌‏های ايشان نيست، بلكه صرفاً مستند به برداشت‌‏های شخصی‌‏ام از برخوردهايی است كه با ايشان داشتم.

وی افزود: مهندس بازرگان آن طور كه من می‌‏شناختم، انسانی وارسته، شريف، مومن و در عين حال مهربان بودند، علی‌‏رغم داشتن ديدگاه‌‏های علمی و تبيين علمی دين، پايبند به اجرای وظايف و دستورات شرعی بودند.

لنگرودی خاطر نشان كرد: مهندس بازرگان درباره موضوع زن در زمانيكه آيت‌‏الله طالقانی پيشنهاد حضور زن در شورای نهضت آزادی می‌‏دادند، يا دكتر شريعتی و بسياری ديگر از روشنفكران دينی اظهار نظرهايی درباره زنان می‌‏كنند و يا زمانيكه زنان لباس چريكی می‌‏پوشند و بر عليه شاه مبارزه می‌‏كنند و صندلی‌‏های دانشگاه‌‏ها را اشغال می‌‏كنند، كاملا ساكت است.

به عقيده اين فعال ملي-مذهبی اين سكوت معنايی جز اين ندارد كه مهندس بازرگان تقسيم بندی و نقش‌‏های سنتی و كليشه‌‏ای جنسيتی را پذيرفته بود و قبول داشت.
لنگرودی تا با تصريح بر اينكه بازرگان مسايل زنان را مسايل زنانه تلقی می‌‏كرد، منشاءاش را اقتصادی دانست و ادامه داد: مهندس بازرگان شخصاً محدوديت‌‏هايی كه شرع اسلام برای زنان تعيين شده است را، قبول داشت، اما به دليل ويژگی‌‏های ممتاز خانوادگی و تجربه زندگی در اروپا و همچنين به دليل ايمان قلبی به اصول دين از جمله عدل، در رفتار نسبت به همسر و دختران‌‏شان عدالت را رعايت می‌‏كرد.

وی افزود: با وجودی كه مهندس بازرگان بسياری از مفاهيم و تعاليم دينی را از ديدگاه علمی و مدرن، تبيين و بررسی نموده و حتی در كتاب "عشق و پرستش" می‌‏گويد؛ اگر تا به حال از عشق و زندگی به زبان ادبی و كلی صحبت می‌‏كرديم، از اين به بعد دنبال عبارت رياضی و فرمول ترموديناميك، به تبئين عشق و زندگی می‌‏رويم، در مورد تبيين علمی ديدگاه‌‏های شرع ودين در مورد زنان سكوت می‌‏كند.

عضو جنبش مسلمانان مبارز با بيان اين كه دو تفكر عمده از ديرباز تا به امروز در بين روشنفكران دينی در خصوص مسائل زنان وجود دارد، اظهار داشت: يك تفكر مبنی بر آن است كه چون زنان تخصص و تبحر كافی در مسايل سياسی و اجتماعی ندارند، بنابراين استفاده از آنان در عرصه‌‏های سياسی و اجتماعی، استفاده‌‏ای ابزاری و تبليغاتی است و برای مردان با ايمان اين كار بی‌‏تقوايی است.

وی افزود: تفكر ديگری هم مبتنی بر اين پيش فرض اساسی است كه چگونه و چه وقت زنان صاحب تخصص وتبحر می‌‏شوند. در صورتيكه فرصت‌‏های برابر با مردان، برای تحصيل تخصص و تجربه به آنها داده نشود.

لنگرودی يادآور می‌‏شود در دوره كوتاه استقرار دولت موقت پس از انقلاب، بسياری از زنان كه صاحب مشاغلی بودند از كار بی‌‏كار و به خانه رانده شدند. همچنان كه شيرين عبادی جز اولين دسته زنان قاضی بود كه زير برگه اخراج‌‏شان مهر و امضای وزير دادگستری دولت موقت نقش بسته است.

اين فعالی ملي-مذهبی در عين حال مهندس بازرگان را يك شخصيت دموكرات و اصلاح‌‏طلب دانست كه مردم در هنگام انقلاب از ايشان دور بودند و در زمان اصلاحات به ايشان نزديك شدند.

وی با بيان اين كه در دوره هشت ساله اصلاحات بسياری از گفته‌‏ها و انديشه‌‏های بازرگان سرلوحه گفتار، رفتار و بسياری از اصلباح‌‏طلبانی قرار گرفت كه زمانی به واسطه انقلابی بودن ايشان را ترك گفته بودند، تأكيد كرد: مردان انقلابی و اصلاح‌‏طلب در تمامی دوران تاريخ ايران تاكنون كمترين قدم‌‏های اصلاحی را نيز در مورد مسائل زنان برداشته‌‏اند و بلندترين گام‌‏ها برای تغيير شرايط به سمت وضعيت نسبتاً مطلوب را، خود زنان برداشته‌‏اند.